หุน นิ้ว มม. ต่างกันอย่างไร? อ่านขนาดเหล็กให้ถูกก่อนสั่งซื้อ

หุน นิ้ว มม. ต่างกันอย่างไร? อ่านขนาดเหล็กให้ถูกก่อนสั่งซื้อ

“เหล็ก 3 หุน” กับ “เหล็ก 10 มิล” คือขนาดเดียวกันหรือไม่?

ในงานก่อสร้าง เรามักได้ยินช่างเรียกขนาดเหล็กเป็น “หุน” หรือ “นิ้ว” ขณะที่แบบวิศวกรรมและรายการวัสดุมักระบุเป็นมิลลิเมตร (มม.)

แม้ชื่อเรียกเหล่านี้จะใช้สื่อสารกันทั่วไป แต่มีเรื่องสำคัญที่ต้องเข้าใจ คือ การแปลงหน่วยวัดกับการเรียกชื่อขนาดเหล็กในตลาดไม่ใช่สิ่งเดียวกัน

บทความนี้รวบรวมวิธีเทียบหน่วย อ่านสเปกเหล็กเส้นและเหล็กกล่อง รวมถึงคำนวณน้ำหนักเบื้องต้น เพื่อช่วยให้สั่งซื้อเหล็กได้ตรงรายการมากขึ้น

1 หุน เท่ากับกี่มิลลิเมตร?

หุนเป็นหน่วยที่นิยมใช้เรียกขนาดในงานช่าง โดยแบ่ง 1 นิ้วออกเป็น 8 หุน

ค่าการแปลงหน่วยที่ถูกต้องคือ

• 1 นิ้ว = 25.4 มิลลิเมตร

• 1 หุน = 1/8 นิ้ว = 3.175 มิลลิเมตร

• 8 หุน = 1 นิ้ว

ตารางเทียบหุน นิ้ว และมิลลิเมตร

ข้อควรรู้: ตารางนี้เป็นการแปลงหน่วยความยาวทางคณิตศาสตร์ ไม่ใช่ตารางกำหนดขนาดเหล็กตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์

ทำไมเหล็ก 2 หุน จึงมักเรียกว่าเหล็ก 6 มิล?

ในภาษาช่าง บางครั้งมีการเรียกขนาดเหล็กแบบประมาณ เช่น

• เหล็ก 2 หุน มักใช้เรียกเหล็กขนาดใกล้เคียง 6 มม.

• เหล็ก 3 หุน อาจใช้เรียกเหล็กขนาดใกล้เคียง 9 มม.

• เหล็ก 4 หุน อาจใช้เรียกเหล็กขนาดใกล้เคียง 12 มม.

แต่หากแปลงหน่วยจริง 2 หุนเท่ากับ 6.35 มม. ไม่ใช่ 6.00 มม.

ดังนั้น เมื่อสั่งซื้อเหล็กสำหรับงานก่อสร้าง ควรใช้ขนาดตามแบบหรือรหัสสินค้าเป็นหลัก ไม่ควรใช้ชื่อเรียกเป็นหุนเพียงอย่างเดียว

โดยเฉพาะงานเหล็กเสริมคอนกรีตที่มีข้อกำหนดด้านขนาด เกรด และมาตรฐานอย่างชัดเจน

วิธีอ่านขนาดเหล็กเส้น RB และ DB

เหล็กเสริมคอนกรีตที่พบได้ทั่วไปแบ่งเป็นเหล็กเส้นกลมและเหล็กข้ออ้อย

ตัวอักษร RB และ DB ระบุประเภทเหล็ก ส่วนตัวเลขระบุขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางที่กำหนดเป็นมิลลิเมตร

สำหรับเหล็กข้ออ้อย ขนาดดังกล่าวเป็นขนาดระบุตามมาตรฐาน ไม่ใช่การวัดเส้นผ่านศูนย์กลางจากยอดบั้งด้วยเครื่องมือวัดแล้วต้องได้ตัวเลขนั้นโดยตรง

มาตรฐานที่เกี่ยวข้อง

• เหล็กเส้นกลม: มอก. 20-2559

• เหล็กข้ออ้อย: มอก. 24-2559

การสั่งซื้อจึงควรระบุทั้งประเภท ขนาด ชั้นคุณภาพ ความยาว และจำนวนให้ครบ

วิธีอ่านขนาดเหล็กกล่องที่ระบุเป็นนิ้วและมิลลิเมตร

เหล็กกล่องในตลาดมักเรียกขนาดหน้าตัดเป็นนิ้ว ขณะที่เอกสารสินค้าอาจระบุเป็นมิลลิเมตร

ตัวอย่างเช่น

เหล็กกล่อง 50 × 50 × 2.3 มม. ยาว 6 เมตร

หมายถึง

• ขนาดหน้าตัดระบุ 50 × 50 มม.

• ความหนาผนังเหล็กระบุ 2.3 มม.

• ความยาวต่อเส้น 6 เมตร

เหล็กกล่องที่เรียกกันว่า “2 × 2 นิ้ว” อาจมีขนาดระบุในแค็ตตาล็อกเป็น 50 × 50 มม. ซึ่งไม่เท่ากับการแปลง 2 นิ้วแบบตรงตัวที่ได้ 50.8 มม.

ควรตรวจสอบขนาดระบุจากแค็ตตาล็อกหรือเอกสารของผู้ผลิต ไม่ใช้การแปลงนิ้วเป็นมิลลิเมตรเพียงอย่างเดียวเพื่อยืนยันสเปก

สำหรับท่อเหล็กกล้าคาร์บอนที่ใช้ในงานโครงสร้างทั่วไป มาตรฐานที่เกี่ยวข้องในประเทศไทย เช่น มอก. 107-2566 โดยต้องตรวจสอบชนิดและขอบข่ายของผลิตภัณฑ์จริง

หน่วยน้ำหนักเหล็ก กก./เมตร กก./เส้น และตัน ต่างกันอย่างไร?

นอกจากขนาดเหล็กแล้ว หน่วยน้ำหนักเป็นข้อมูลสำคัญในการคำนวณปริมาณและเปรียบเทียบราคา

สูตรคำนวณน้ำหนักเหล็กเส้นเบื้องต้น

สำหรับเหล็กเส้นที่มีหน้าตัดอ้างอิงเป็นวงกลม สามารถประมาณน้ำหนักต่อเมตรด้วยสูตร

น้ำหนักเหล็ก (กก./เมตร) ≈ d² ÷ 162

โดยที่ d คือขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางระบุ หน่วยมิลลิเมตร

ตัวอย่าง DB12

น้ำหนักต่อเมตรโดยประมาณ:

12 × 12 ÷ 162 ≈ 0.889 กก./เมตร

หากเหล็กยาว 12 เมตร

น้ำหนักต่อเส้น ≈ 0.889 × 12 = 10.67 กก.

ค่าที่คำนวณได้เป็นการประมาณด้วยสูตรลัด ส่วนตารางน้ำหนักอ้างอิงของผู้ผลิตอาจระบุ DB12 ที่ประมาณ 0.888 กก./เมตร หรือ 10.656 กก. สำหรับความยาว 12 เมตร

หมายเหตุ: การคิดราคาหรือตรวจรับจริงควรยึดตามน้ำหนักอ้างอิง มาตรฐาน และเงื่อนไขการซื้อขายที่ตกลงกัน ไม่ใช้สูตรลัดแทนการตรวจสอบสินค้า

ก่อนขอราคาเหล็ก ควรระบุหน่วยอะไรบ้าง?

เพื่อให้ผู้จำหน่ายตรวจสอบรายการได้ถูกต้อง ควรเตรียมข้อมูลดังนี้

สำหรับงานโครงสร้าง ควรแนบแบบหรือรายการวัสดุ (Material List) เพื่อให้ตรวจสอบชนิดและขนาดเหล็กได้ตรงตามข้อกำหนด

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

1 หุนเท่ากับกี่มิล?

1 หุนเท่ากับ 3.175 มิลลิเมตร หรือ 1/8 นิ้ว เป็นค่าการแปลงหน่วยที่แน่นอน

เหล็ก 3 หุน เท่ากับเหล็ก 9 มิลหรือ 10 มิล?

3 หุนเท่ากับ 9.525 มม. ตามการแปลงหน่วย แต่การเรียกเหล็ก 3 หุนในงานช่างอาจเป็นการเรียกโดยประมาณ จึงต้องยืนยันรหัสขนาด RB หรือ DB ตามแบบก่อนสั่งซื้อ

RB6 กับ DB6 คือเหล็กชนิดเดียวกันหรือไม่?

ไม่ใช่ RB หมายถึงเหล็กเส้นกลม ส่วน DB หมายถึงเหล็กข้ออ้อย แม้ตัวเลขขนาดระบุจะเท่ากันก็ไม่ควรถือว่าใช้แทนกันได้

เหล็ก 1 นิ้ว เท่ากับ 25 มม. หรือ 25.4 มม.?

การแปลงหน่วยที่ถูกต้องคือ 25.4 มม. ส่วนขนาด 25 มม. อาจเป็นขนาดระบุของผลิตภัณฑ์ที่ใช้ในตลาด ซึ่งต้องตรวจสอบตามสเปกสินค้า

น้ำหนักเหล็กเส้นคำนวณอย่างไร?

สามารถประมาณน้ำหนักต่อเมตรจากสูตร d² ÷ 162 โดยใช้ขนาดระบุเป็นมิลลิเมตร แล้วคูณด้วยความยาวและจำนวนเส้น ทั้งนี้ต้องตรวจสอบกับตารางน้ำหนักที่เกี่ยวข้องก่อนใช้งานจริง

สรุป: รู้หน่วยให้ถูก ช่วยลดความผิดพลาดในการสั่งเหล็ก

หุน นิ้ว และมิลลิเมตรเป็นหน่วยความยาว แต่ชื่อขนาดเหล็กที่เรียกกันในตลาดอาจเป็นขนาดโดยประมาณหรือขนาดระบุของสินค้า

ก่อนสั่งซื้อควรตรวจสอบประเภทเหล็ก รหัสขนาด ความหนา เกรด ความยาว และหน่วยน้ำหนักให้ตรงกับเอกสารที่ใช้งาน

เพราะการสื่อสารหน่วยให้ชัดเจนตั้งแต่ต้น ช่วยลดความคลาดเคลื่อนในการเสนอราคา การจัดส่ง และการตรวจรับสินค้า

สอบถามขนาดและราคาเหล็กกับ TMI

บริษัท ไทยเมทอล อิมปอร์ต จำกัด (TMI) จำหน่ายเหล็กเส้นกลม เหล็กข้ออ้อย เหล็กกล่อง และผลิตภัณฑ์เหล็กโครงสร้างหลากหลายประเภท

หากมีรายการเหล็กที่ระบุเป็นหุน นิ้ว หรือมิลลิเมตร สามารถส่งข้อมูลหรือแบบงานให้ทีม TMI ตรวจสอบขนาดสินค้าและรายละเอียดก่อนขอราคาได้

ดูรายการสินค้าเหล็ก TMI: https://www.tmi.co.th/products

ช่องทางติดต่อ

บริษัท ไทยเมทอล อิมปอร์ต จำกัด (TMI)

ที่อยู่: 333 หมู่ที่ 3 ซอยวงศ์แพทย์ ถนนเทพารักษ์ ตำบลบางพลีใหญ่ อำเภอบางพลี จังหวัดสมุทรปราการ 10540

โทรศัพท์: 02 755-3478 และ 096-156-6645

อีเมล: Admin@tmi.co.th

LINE Official Account: @tmisteel

เว็บไซต์: https://www.tmi.co.th

ติดต่อบริษัท: https://www.tmi.co.th/contact